U moet zich een beetje Sarkozy voelen dezer dagen. Pas vader, maar aan de belangrijkste weken van uw carrière bezig.

'Sarkozy was niet bij de geboorte, hoorde ik. Hij was de euro aan het redden. Ik ben ook veel aan het redden, maar ik kon er toch een paar uur tussenuit. Ideaal is dit niet, natuurlijk. Maar negen maanden geleden konden we onmogelijk voorspellen dat we nog altijd aan het onderhandelen zouden zijn. Gelukkig komt het goed uit met de voeding. Als ik thuis kom, drinkt Gabriel zijn laatste flesje. Als ik 's ochtends weer vertrek, tegen zes uur, krijgt hij zijn eerste.

Voelt u dit zelf ook aan als cruciale weken?

'Het is erop of eronder, ja. In de eerste plaats voor ons land. Het is geen vijf maar twee voor twaalf. Ik las dat Greenpeace zijn T-shirts uit de jaren '80 opnieuw verkoopt: 'This body is in danger. No time to waste.' Misschien moet ik er zo maar één bestellen om te dragen aan de onderhandelingstafel. Allebei de slogans zijn toepasselijk. (lacht) De problemen die op tafel liggen zijn niet nieuw. Ik hoor al over de hoge staatsschuld en de vergrijzing spreken sinds mijn geboorte. Maar we gaan het nú wel moeten oplossen. Langer wachten gaat gewoon niet meer. Tegen 2015 treden een half miljoen mensen uit de arbeidsmarkt. Dan kan je niet anders dan maatregelen nemen om de pensioenen te hervormen en de werklozen te activeren. Idem met de staatsschuld. Vanwege de schuldencrisis moéten we gewoon saneren.'

Na 500 dagen onderhandelen, liggen uw onderwerpen op tafel, maar de tijd is op. Sommigen willen nu snel-snel één en ander op een paar A4-tjes zetten. Hoe frustrerend is dat?

'Van mij mag het snel gaan, maar het moet wel grondig gebeuren. Het ratingbureau Fitch heeft deze week zijn vertrouwen in ons land bevestigd. Er komt voorlopig geen ratingverlaging. Maar we moeten goed beseffen dat ze vooral waarde hechten aan structurele hervormingen. De drie grootste uitdagingen voor de volgende regering zijn gekend. Een: de sanering van de overheidsschuld. Twee: het optrekken van de werkzaamheidgraad. Drie: het aanpakken van asiel, migratie en veiligheid. Over die drie thema's wil ik heel duidelijke afspraken maken. Ik voer de discussie liever nú ten gronde, en ik ben liever nú de partycrasher, dan drie jaar lang vechtend over de straat te rollen. Dat kunnen we ons gewoon niet meer permitteren. De voorbije ellendige jaren is de bevolking alle respect voor de politiek verloren. Dat moeten we terugwinnen. En dat gaat alleen maar lukken met een goed akkoord én met resultaten.'

Klinkt allemaal goed, maar de meningen zijn op z'n zachtst gezegd verdeeld. Het loopt stroef.

'De tegenstellingen aan tafel zijn groot. Dat klopt. Maar iedereen erkent de uitdagingen wel, en dat was vroeger niet zo. In het begin liepen de communautaire gesprekken ook stroef. Maar daar zijn we uitgeraakt. Dat moet ons nu opnieuw lukken. Mislukken is gewoon geen optie.'

Dat kan ook tegen u werken. U bent gedoemd om toegevingen te doen. Staat u sterk genoeg? We horen dat er tot nog toe vooral over extra lasten wordt gepraat, niet over besparingen.

'Geloof me: er wordt wel degelijk over besparingen gesproken. Daar wordt gewoon niet over gelekt, en dat zou wel eens een heel goed teken kunnen zijn. Het akkoord over de staatshervorming kwam er ook pas toen iedereen zijn mond begon te houden. Toch? Alle landen in Europa saneren. België kan niet als enige achter blijven.'

Nog een gerucht: het communautaire vergde zoveel energie dat een aantal partijen nauwelijks voorbereid waren op de sociaal-economische gesprekken.

'Je voelt aan sommige tussenkomsten dat de technische kennis nog niet helemaal op peil is, dat is waar. Maar dat was bij de communautaire gesprekken niet anders. Toen we in augustus écht begonnen te onderhandelen, had ik ook het gevoel dat er tot dan toe vooral rond het kampvuur gedanst was. Maar eenmaal er doorgepraat werd, ging het relatief snel.'

Relatief snel, dat was 50 dagen. Zoveel tijd hebben jullie niet meer. Minister van Begroting Guy Vanhengel - uw partijgenoot - waarschuwde op Facebook dat de begroting ten laatste op 31 oktober rond moet zijn.

'De waarschuwing van Guy is volledig terecht. Maar we hebben niet zomaar een snelle begroting nodig, we hebben vooral een geloofwaardige begroting nodig.'

Is dat de reden waarom u hem en zijn medewerkers aan de kant schoof, en met Vincent Van Quickenborne ging onderhandelen?

'Ik heb dat ook in een krant gelezen, maar dat slaat nergens op. Ik nodigde Guy uit, maar hij wilde zich liever op de lopende zaken concentreren. Zijn kabinetschef zit mee aan de onderhandelingstafel. En vier van zijn medewerkers zijn nauw bij de gesprekken betrokken. Ik begrijp wel dat jullie, nu het er echt om spant, op zoek zijn naar verhalen en conflicten. Maar ik heb binnen de partij nooit een grotere eensgezindheid gevoeld dan nu.'

Waar ziet u een compromis voor de saneringsoperatie? 33 procent nieuwe inkomsten, 33 procent nieuwe taksen, 33 procent aanpak van sociale fraude?

'De belangrijkste maatstaf is voor mij: ervaart iedereen het als rechtvaardig? De inspanning die we moeten doen is onwezenlijk groot. Mocht je het in Belgische franken uitrekenen, dan gaat het om meer dan 900 miljard. Wat we moeten vermijden, is een maatschappelijk Not In My Back Yard-syndroom. Zo'n idee van: 'Besparingen, allemaal goed en wel, maar niet bij mij.' Pas als iedereen evenredig bijdraagt, gaat het draagvlak groot genoeg zijn. Dus zeg ik: laten we de werkloosheidsuitkeringen beperken in de tijd. Maar laten we er ook voor zorgen dat managementvennootschappen geen huizen meer kunnen kopen. Die maatregel zou tientallen miljoenen euro kunnen opbrengen.'

Uw liberale achterban zal het graag horen.

'Op dit moment is ons systeem van belastingen innen unfair. Er zijn tientallen achterpoortjes en aftrekposten. En wie maakt daar het meest gebruik van? De mensen die de expertise kunnen betalen om daar gebruik van te maken. Daar is niets liberaals aan, ik vind dat zelfs fundamenteel onliberaal. We moeten dat systeem vereenvoudigen.'

Even tussendoor. Moet een minister de wet gehoorzamen?

'Dat lijkt me wel de bedoeling, ja.'

Vincent Van Quickenborne, uw ondervoorzitter, twittert nummerplaten van wegpiraten. Dat mag niet van de privacywet. Kan dat?

'Ik wil geen politieagent spelen in mijn partij, dat pakt niet bij liberalen. Vincent heeft buiten de lijntjes gekleurd. Maar soms is dat nodig om een pijnpunt onder de aandacht te brengen. De privacywet stamt uit een tijdperk waarin er alleen massamedia waren. Nu iedereen met een twitter- of een facebookaccount een medium is, moeten we misschien een en ander herbekijken.'

'This body is in danger', zei u net. Geldt dat ook voor uw partij? De N-VA staat in de peilingen op 33,5 procent en valt u aan op uw sociaal-economische core business. Zit u niet op een smeltende ijsschots?

'De N-VA profiteert gewoon van het feit dat er na bijna 500 dagen nog altijd geen nieuwe federale regering is. Mensen zijn nog steeds partijprogramma's aan het vergelijken. Logisch, want er is geen beleid. Maar daar draait het wel om. En wat heeft de N-VA op dat vlak al bewezen? In Vlaanderen zit de partij mee in de regering. Wel, daar klagen ondernemers steen en been en worden belastingen op alle mogelijke manieren verhoogd. Is dát dan het liberale, ondernemersvriendelijke beleid dat de N-VA belooft? Talk is cheap, ik wil resultaten. Ik geloof in de maakbaarheid van de samenleving.'

Is dat geen socialistisch credo?

'Dat is de drijfveer is van elke rechtgeaarde politicus. Dingen willen verbeteren en veranderen. Vooruitgaan.'

Schuift Open VLD niet op naar links? Uw ondervoorzitter heeft bedenkingen bij de privacy, een liberale dada. Uzelf wil belastingontduiking moeilijker maken.

'Oh, maar onze fundamenten blijven liberaal, hoor. Ik ben voorstander van een zo klein mogelijke overheid - liberaal gebod nummer één. Ik wil zoveel mogelijk mensen activeren en responsabiliseren. Ook dat zijn liberale basiswaarden. Maar het liberalisme is in evolutie, natuurlijk. Zoals alle grote ideologieën. We evolueren mee met de samenleving. In de jaren '80 - de periode van Thatcher en Reagan - dachten we dat het sterke, vrije ik dat niemand anders nodig had het hoogste goed was. De economie had geen overheidsinmenging nodig, ze zou zichzelf wel reguleren. Maar intussen heeft de bankencrisis bewezen dat dat helaas tot uitwassen leidt. Banken die te groot worden om failliet nog te kunnen gaan - too big too fail - zijn simpelweg te groot. Daar moet de overheid de samenleving tegen beschermen.'

Moet er een Dexia-onderzoekscommisie komen?

'Het parlement heeft beslist dat er eerst hoorzittingen komen. Als daaruit blijkt dat er zware fouten zijn gemaakt, wordt zo'n onderzoekscommissie onvermijdelijk. Daar zal het ook op uitdraaien, zegt mijn buikgevoel, met alles wat ik in de kranten lees. Het omvallen van Dexia is één van de zwaarste financiële drama's die ons land ooit heeft gekend. Veel mensen hebben daar vragen over. Ze hebben recht op antwoorden, al was het maar omdat de bank met hun geld werd gered. Net zoals de hoofdrolspelers het recht hebben om zich te verdedigen.'

U hebt geen schrik voor ongemakkelijke waarheden over de politici in de raad van bestuur? Aan het hoofd van de omstreden Gemeentelijke Holding staat een liberaal: Francis Vermeiren.

'Politici doen hun beroep bij gratie van de mensen. Als zij vinden dat we ons moeten verantwoorden, dan zijn wij daartoe verplicht. Punt. We leven in het tijdperk van de transparantie, there's no way back. De hoofdrolspelers bij Dexia hebben daar trouwens baat bij, denk ik. Zolang niet elke steen wordt omgedraaid, zal er een vermoeden zijn dat er dingen toegedekt werden. We moeten ook onder ogen zien wat er fout ging. Na de eerste redding in 2008 werd de overheid bij Dexia tegelijk klant, aandeelhouder, regulator én bestuurder. Dat was een recept voor een catastrofe, blijkt nu. Laten we daar vooral lessen uit trekken.'

U knikkerde Groen! uit de regeringsonderhandelingen. Daardoor heeft een eventuele regering Di Rupo geen Vlaamse meerderheid. Vreest u niet dat de N-VA u daar drie jaar lang op gaat afrekenen?

'Ik mag hopen dat het niveau van het debat hoger zal liggen dan dat. We gaan gigantische uitdagingen tegemoet. Als de N-VA wil blijven dooremmeren over twee zetels, dan is dat maar zo. Maar ze stapte als grootste partij wel zélf uit de onderhandelingen, waardoor een Vlaamse meerderheid moeilijk werd.'

Hebt u Groen!-voorzitter Wouter Van Besien nog gesproken?

'Ja. Hij was ook de eerste die me een sms stuurde om me te feliciteren met de geboorte van Gabriel. Er is niets blijven hangen. Ook niet bij Di Rupo, nee. Ik weet dat er gezegd wordt dat hij kwaad is, omdat hij nu oppositie krijgt aan zijn linkerkant. Maar op de eerste vergadering met zes zei hij: tous les compteurs sont à zéro - alle tellers staan op nul. Ik geloof hem.'

Houdt u uw hart niet vast voor zijn Nederlands? Gaat de oppositie hem niet afmaken tijdens het vragenuurtje in het parlement, zoals Edmond Leburton destijds, de laatste Waalse premier?

'Het Nederlands wordt zeker een van de grootste uitdagingen van Di Rupo. Ook al zet hij stappen vooruit. Het respect dat hij zal krijgen, zal niet alleen afhangen van de resultaten die hij haalt. Het zal ook afhangen van de manier waarop hij die resultaten communiceert en verdedigt. Maar dat zal voor zijn hele regering gelden. Iedereen zal zijn best moeten doen om zo perfect mogelijk tweetalig te worden.'

Bent u zelf kandidaat-minister?

'Ik doe mijn mandaat als voorzitter uit. Maar maakt u zich geen zorgen: ik heb geen gebrek aan uitstekende vrijwilligers.' (lacht)

Dit interview verscheen op zaterdag 22 oktober in De Standaard.

(c) Corelio